← Alle thema's
Home› Thema's› C · Bronnen / hulpmiddelen› B1
C1 · Bronnen / hulpmiddelen

Modellering en 'varen in de mist'

Beslissen op basis van RIVM-modellen met grote onzekerheden.

Samenvattingscroll voor meer

Beleidsmakers en het OMT moesten beslissen op basis van scenario-analyses van het RIVM, die — zeker in de beginfase — leunden op onvolledige data en stevige aannames. De modellen waren bedoeld als hulpmiddel om richtingen te verkennen, niet als voorspelling.

In de praktijk kregen de modeluitkomsten echter veel gewicht in de besluitvorming, terwijl de onzekerheid eromheen onvoldoende werd meegecommuniceerd.

Amrish Baidjoe bestrijdt dat het doorrekenen van eerder ingrijpen ‘te hypothetisch’ is: onderzoek van Imperial College liet zien dat een week eerder ingrijpen in de Britse eerste golf circa 20.000 doden én weken lockdown had gescheeld.

(Wallinga, Rutte, Bruins, Van Dissel, Koopmans, Baidjoe)

De bronwat erover gezegd is — met link naar de plek in het verhoor
Amrish Baidjoe Veldepidemioloog · mede-oprichter Red Team · 17 juni 2026
“Imperial College heeft retrospectief naar de eerste golf gekeken: wat was er gebeurd als we een week eerder hadden ingegrepen? Dat had zich uitgemond in ongeveer 20.000 minder doden én zes weken minder lang een strenge lockdown.”
→ in het verhoor van Amrish Baidjoe
Jacco Wallinga Modelleur RIVM · 15 juni 2026
“Misschien ook scenarioanalyses. Wat kunnen we hiervan verwachten? Wat voor beeld krijgen we erbij? U kunt zien dat kleine puzzelstukjes die wij elke keer proberen te vinden. Om steeds beter beeld te krijgen van het virus.”
→ in het verhoor van Jacco Wallinga
Mark Rutte Minister-President · 12 juni 2026
“Dat ik zeg, er zijn drie scenario's. We kiezen voor dit scenario. En dat is het scenario waarin je moet accepteren dat het helemaal indammen van het virus niet meer kan. Dat had het OMT ook vastgesteld een paar dagen daarvoor.”
→ in het verhoor van Mark Rutte
Bruno Bruins Minister Medische Zorg en Sport · 29 mei 2026
“En op basis waarvan nam u die beslissing? Wij zagen dat de berichten over dat nieuwe virus uit China grotere proporties aannamen. En we dachten dat dit een belangrijke voorzorgsmaatregel zou kunnen zijn.”
→ in het verhoor van Bruno Bruins
Jaap van Dissel Directeur CIb/RIVM, voorzitter OMT · 5 juni 2026
“Ja, ik denk dat er vooral veel onzeker was. We waren erg afhankelijk van informatie van buiten. Nou, buiten bedoel je dan vooral mee wat de WHO meldt, omdat het ook niet Europa was, maar buiten Europa.”
→ in het verhoor van Jaap van Dissel
Marion Koopmans OMT-lid, viroloog · 29 mei 2026
“En mensen zeggen dan dat moet toch veel sneller kunnen? Ik denk eerlijk gezegd dat bij elke volgende uitbraak die onzekere fase steeds opnieuw zou gebeuren. Je hebt een fase van weken misschien wel maanden.”
→ in het verhoor van Marion Koopmans

Aanvullende bronnen uit de linksecties van de verhoorpagina's worden hier toegevoegd zodra die zijn ingevuld.

Tegenstellingen bij de verhorenwaar getuigen elkaar tegenspreken — met links naar het verhoor
Stuurden de modellen het beleid?
Jacco Wallinga: de modellen waren "puzzelstukjes" met expliciete onzekerheidsmarges; het delen, openbaar maken en vertalen naar beleid was nadrukkelijk niet zijn taak.
Mark Rutte: modeluitkomsten kregen wel degelijk een sturende rol in de besluitvorming (hij hield de IC-prognose bij als barometer).
Wallinga distantieert zich van een sturende rol ("ik leverde alleen analyses"), terwijl de besluitvormers de modellen juist als leidend behandelden.
→ Jacco Wallinga→ Mark Rutte
Was er een groepsimmuniteitsstrategie?
Jacco Wallinga: ontkent stellig dat de mail van 14 maart 2020 (cumulatief herstelden, verwijzing naar het VK) een groepsimmuniteitsstrategie was; groepsimmuniteit is nooit als doel doorgerekend.
Mark Rutte: sprak in zijn toespraak van 16 maart 2020 expliciet over groepsimmuniteit — twee dagen na die mail.
→ Jacco Wallinga→ Mark Rutte
Greep Nederland vroeg of laat in?
Jacco Wallinga: NL greep in de eerste golf juist vroeg en effectief in; met de Deense timing waren er 2,5 keer zoveel doden gevallen.
Amrish Baidjoe: eerder ingrijpen voorkomt erger (Imperial: een week eerder ≈ 20.000 doden minder); dat is "niet hypothetisch".
→ Jacco Wallinga→ Amrish Baidjoe
Kritiektegenwerpingen op basis van de verhoren en de site
Uit de verhoren
Schijnzekerheid van modellen Jacco Wallinga — in het verhoor
De modellen kenden grote onzekerheidsmarges; die marges werden in de communicatie en besluitvorming onvoldoende zichtbaar gemaakt.
→ context in het verhoor van Jacco Wallinga
Modellen stuurden het beleid Mark Rutte — in het verhoor
Modeluitkomsten kregen een sturende rol in de besluitvorming, ook waar de onderliggende aannames discutabel waren.
→ context in het verhoor van Mark Rutte
Externe kritiek · OVV-rapporten en artikelen op de site
Jacco Wallinga, de modelleur, die Nederland onnodig op slot zette Maurice.nl · 13 juni 2026
Deze analyse stelt dat de modellen van Wallinga/RIVM te stellig werden gepresenteerd en mede hebben geleid tot maatregelen (zoals lockdowns) die met realistischer aannames niet nodig waren geweest.
→ Jacco Wallinga, de modelleur, die Nederland onnodig op slot zette
OVV-rapporten coronacrisis (2022–2023) Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV)
De OVV wees erop dat onzekerheden onvoldoende werden gecommuniceerd en dat te lang aan één scenario werd vastgehouden.
→ OVV — Aanpak coronacrisis, Deel 3 (overkoepelend)
Zeilen in de mist, met oude kaarten en een kapot roer Maurice.nl · 6 mei 2020
Beeldende kritiek op het sturen op gebrekkige modellen en verouderde aannames.
→ Maurice.nl · 6 mei 2020
Zo neemt prof. Wallinga ons in de maling Maurice.nl · 13 juni 2020
Kritiek op de modellen en presentaties van RIVM-modelleur Jacco Wallinga.
→ Maurice.nl · 13 juni 2020
Is er niemand bij het RIVM die verstand heeft van statistiek? Maurice.nl · 23 september 2020
Kritiek op de statistische onderbouwing van de RIVM-modellen.
→ Maurice.nl · 23 september 2020
Met deze twee grafieken zijn we de avondklok in gemanipuleerd Maurice.nl · 21 januari 2021
Stelt dat met selectieve grafieken naar de avondklok werd toegeredeneerd.
→ Maurice.nl · 21 januari 2021
Hoe de opstelling van het RIVM nog steeds levens kost Maurice.nl · 22 mei 2021
Kritiek op het volharden van het RIVM in zijn modelmatige opstelling.
→ Maurice.nl · 22 mei 2021
We zijn collectief harakiri aan het plegen Maurice.nl · 18 april 2020
Scherpe kritiek op het beleid dat op de modellen werd gebaseerd.
→ Maurice.nl · 18 april 2020
Blindheid experts, over massapsychologie rond corona Maurice.nl · 5 september 2020
Over expert-blindheid en massavorming rond de modelmatige duiding van corona.
→ Maurice.nl · 5 september 2020
Het stuitende NOS-interview van Van Dissel en Wallinga Maurice.nl · 6 maart 2021
Kritiek op een NOS-interview waarin Van Dissel en Wallinga hun modellen en cijfers verdedigden.
→ Maurice.nl · 6 maart 2021
13 maanden onnodige extra schade dankzij het RIVM Maurice.nl · 4 mei 2021
Betoogt dat de modelmatige opstelling van het RIVM tot maanden onnodige schade leidde.
→ Maurice.nl · 4 mei 2021
Nederland: een model-dictatuur Maurice.nl · 3 februari 2021
Stelt dat de modellen een te dominante, bijna onaantastbare rol in het beleid kregen.
→ Maurice.nl · 3 februari 2021
Vragen over dit themainloggen vereist
AI Vragen over Modellering en 'varen in de mist'