← Alle thema's
E3 · Gevolgen

Maatschappelijke polarisatie

Desinformatie, tanend draagvlak en communicatie met perspectief.

Samenvattingscroll voor meer

Naarmate de crisis voortduurde, nam de tweedeling in de samenleving toe: tussen voor- en tegenstanders van de maatregelen, tussen gevaccineerd en ongevaccineerd, en tussen burgers en overheid. Het vertrouwen brokkelde af en het draagvlak voor maatregelen kalfde weg.

Niet alleen desinformatie en complottheorieën voedden de polarisatie, ook het wegzetten van critici en het hard sturen op één lijn deden dat. (De overheidscommunicatie zelf komt aan bod bij het thema Communicatie.)

Amrish Baidjoe beschrijft hoe het Red Team in 2021 stopte omdat verder ‘duwen’ vooral de polarisatie zou vergroten en het debat te veel over de personen ging in plaats van over de adviezen.

Huisarts Rob Elens beschrijft hoe hij zich als coronakritische arts ‘opgejaagd wild’ voelde: onaangekondigde inspectiebezoeken en een jaar lang het gevoel te worden tegengewerkt.

(Aalbersberg, Schoof, Mikkers, Koolmees, Koopmans, Rutte, Baidjoe, Elens)

De bronwat erover gezegd is — met link naar de plek in het verhoor
Amrish Baidjoe Veldepidemioloog · mede-oprichter Red Team · 17 juni 2026
“Als we verder zouden gaan met dat duwen als team, zou het alleen maar leiden tot verdere polarisatie. Daarom hebben we het Red Team in 2021 formeel opgeheven — ging het eigenlijk nog om de adviezen of om de personen?”
→ in het verhoor van Amrish Baidjoe
Rob Elens Huisarts te Meijel · 17 juni 2026
“Ik voelde mij opgejaagd wild. Ik kreeg onaangekondigde inspectiebezoeken (…) Ik heb een jaar lang gevoeld alsof ik werd tegengewerkt.”
→ in het verhoor van Rob Elens
Pieter-Jaap Aalbersberg NCTV · 5 juni 2026
“29 januari werd het groter, is het NKC, het Nationaal Crisiscentrum Communicatie, opgestart. Dat is een onderdeel van de crisisstructuur, omdat het toen groter werd. En langzamerhand zijn we toen toegewerkt in februari naar de eerste ICCB op 26 februari.”
→ in het verhoor van Pieter-Jaap Aalbersberg
Jack Mikkers Burgemeester 's-Hertogenbosch · 1 juni 2026
“Iemand van communicatie om met elkaar te zitten. Of wat betekent nou de eerste besmetting in onze regio. En wat gaan we daarin doen. Dat was 2 maart.”
→ in het verhoor van Jack Mikkers
Mark Rutte Minister-President · 12 juni 2026
“Dus daar kijken ze natuurlijk naar het draagvlak.”
→ in het verhoor van Mark Rutte
Wouter Koolmees Minister SZW · 10 juni 2026
“Heeft ook het punt van draagvlak daarbij op tafel gelegen? Zeker.Als je een steunpakket hebt dat bepaalde groepen niet steunt ontstaat er natuurlijk ook frustratie in de samenleving.”
→ in het verhoor van Wouter Koolmees
Dick Schoof Secretaris-Generaal JenV · 12 juni 2026
“Ook na te denken over aspecten van communicatie, et cetera. Maar uiteindelijk kwamen we elke keer toch weer in een crisismood. En waar lag dat dan aan? Aan het COVID zelf. Omdat COVID toch weer opkwam.”
→ in het verhoor van Dick Schoof
Marion Koopmans OMT-lid, viroloog · 29 mei 2026
“Ja, wat we natuurlijk zien is dat er veel onrust, polarisatie is in de samenleving. Dat is een gegeven. Dat is ook echt iets wat heel belangrijk is. Wat we ook zien is dat informatievoorziening en ook kwaadwillige informatievoorziening daaraan steeds belangrijker issue wordt.”
→ in het verhoor van Marion Koopmans

Aanvullende bronnen uit de linksecties van de verhoorpagina's worden hier toegevoegd zodra die zijn ingevuld.

Tegenstellingen bij de verhorenwaar getuigen elkaar tegenspreken — met links naar het verhoor
Leidde de maatschappelijke onrust tot ander beleid?
Wouter Koolmees: signaleerde al in oktober 2020 dalend draagvlak en polarisatie en drong (met een eigen Catshuis-presentatie) aan op een strategie om het draagvlak te hervinden.
Pieter-Jaap Aalbersberg: de maatschappelijke onrust leidde niet direct tot andere besluiten over maatregelen; de koppeling naar beleid was indirect.
→ Wouter Koolmees→ Pieter-Jaap Aalbersberg
Hoe werd met critici omgegaan?
Amrish Baidjoe: het Red Team werd niet als experts serieus genomen ("courtesy calls"); meedoen vergrootte vooral de polarisatie, dus men stopte.
Khadija Arib: de media waren te weinig kritisch en gingen te veel mee in het kabinetsverhaal.
→ Amrish Baidjoe→ Khadija Arib
Kritiektegenwerpingen op basis van de verhoren en de site
Uit de verhoren
Eenzijdige communicatie Dick Schoof — in het verhoor
Onzekerheden werden onvoldoende gedeeld en de communicatie was soms te stellig, wat het draagvlak op termijn ondermijnde.
→ context in het verhoor van Dick Schoof
Rol van desinformatie Pieter-Jaap Aalbersberg — in het verhoor
Desinformatie en complottheorieën tastten het vertrouwen in de overheid en de instituties aan.
→ context in het verhoor van Pieter-Jaap Aalbersberg
Externe kritiek · OVV-rapporten en artikelen op de site
OVV-rapporten coronacrisis (2022–2023) Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV)
De OVV bekritiseerde de eenzijdige communicatie: onzekerheden werden onvoldoende gecommuniceerd, wat het vertrouwen en het draagvlak schaadde.
→ OVV — Aanpak coronacrisis, Deel 1 (tot sep 2020)
De NCTV achter de schermen corona-enquete.nl · WOB-analyse
Deze WOB-analyse brengt in kaart hoe de NCTV achter de schermen stuurde op beeldvorming en communicatie rond de coronamaatregelen.
→ De NCTV achter de schermen
Vragen over dit themainloggen vereist
AI Vragen over Maatschappelijke polarisatie